Sizce, bebekler yeni doğduklarında en güçlü oldukları yan hangisidir?
Görme mi? İşitme mi? Yoksa dokunma mı?
Bebekleri inceleme fırsatınız olduysa doğdukları andan itibaren içgüdüsel bir keşif duygusuyla hareket ettiklerini görmüşsünüzdür. Bebekler anne karnından itibaren dokunma ile keşfederler. Anne karnında 3. aydan itibaren parmaklarını emmeye başlarlar, plasenta duvarına dokunur ve tekmelerler. Doğum sonrası 1 aylıkken bile avuç içine parmağınızı koyduğunuzda kavrarlar, emzirirken yanağına veya dudağına dokunmak yeterli olur, ellerini-ayaklarını ağızlarına alırlar… yani bebekler dokunma yoluyla keşfeder, iletişim kurar, beslenir, eğlenir, gelişir. O halde dokunma, bebekler için çok değerlidir.
Masaj yaparak bebeğin gelişimine katkıda bulunabilir miyiz???
Özellikle yeni doğan döneminde, görme ve işitme zayıf olduğu için dokunma ile dış dünyayı algılarlar. Dokunma duyusunu uygun bir şekilde uyardığımızda fizyolojik, psikolojik ve sosyal açılardan bebeğin gelişimine doğrudan katkıda bulunmuş oluruz. Bebeklerin dudakları, dilleri, kulakları ve alınları başta olmak üzere tüm vücutları dokunma duyusu açısından çok gelişmiştir.
Masaj, bebeğin gereksinim duyduğu her zaman yapılabilir. Bebeğin dolaşım, solunum, sindirim, boşaltım mekanizmaları masajdan olumlu etkilenen sistemlerdendir.
- Bebek masajı ile ebeveyn ve bebek iletişimi güçlenir; annede oksitosin salınımı artar, bu annenin de gevşemesini sağlayarak doğum sonrası depresyonu azaltır ve emzirmeyi kolaylaştırır. Son yapılan çalışmalara göre babanın bebekle ilgilenme süresinin ve bebeğe temasının artması ile oksitosin salınımının yükseldiği bulunmuş, yani bebekle temas eden ebeveyinin beyninde ödül mekanizması harekete geçiyor ve haz duygusu artıyor.
- Bebeğin sosyalleşme duyusunu geliştirir, ilk sosyalleşme becerilerini bu dönemde anne ve baba ile iletişimiyle kazanır,
- Bebekte mutluluk hormonu dediğimiz seratonin artarken stres hormonu seviyesi azalır,
- Masaj sonrası bebekler gevşeyip mutlu oldukları için uykuları da daha düzenli olur, uyku düzeni oturan çocuk enerjisini daha güzel kullanır ve uyanık kaldığı zamanı daha güzel değerlendirir,
- Masajın beyin dalgalarını olumlu yönde değiştirdiği yönünde çalışmalar mevcuttur,
- Yapılan çalışmalar ile masaj yapılan bebeklerde, motor gelişim ve koordinasyonun masaj yapılmayan bebeklere göre daha iyi gelişim gösterdiği kanıtlanmıştır,
- Masaj, bebeğin fiziksel büyümesine katkı sağlar ve kilo alımını hızlandırır,
- Bebeğin bağışıklık sistemini güçlendirir bu durumda tıbbi yardım alma ihtimali azalır,
- Beden farkındalığını arttırır bu da benlik algısını ve bebeğin kendine güvenini arttırır,
- Ağrı-gaz sancısı-kabızlık azalır,
- Masaj, uyarıcı bir etkiye sahiptir bu da hareketliliği arttırır; motor gelişim için bebeğin hareketli olması çok önemlidir,
Masaj ile kas ve eklemlere uyarı verirsiniz. Bu verdiğiniz uyarı ile bebek özellikle kol ve bacaklarını, parmaklarını ve vücudunun diğer bölümlerini hissetmeye başlar, vücut farkındalığı ve vücut parçalarının birbirine uyumunu öğrenir. Bütün bunlar bebeği keşfetmeye ve daha çok harekete iter. Bu sayede ilerleyen dönemlerde dönmeler, kol-bacaklara yük vermeler, emeklemelere geçiş gibi aşamalara hazırlık yapılmış olur.
2005 yılında yapılan bir çalışmada sağlıklı bebeklere belli bir süre bebek masajı uygulanmış ve değerlendirilmiş. Bebeklerin dil-bilişsel, ince ve kaba motor, sosyal beceri- özbakım gibi mental-motor gelişim alanlarında masaj yapılmayanlara göre daha çok geliştiği bulunmuş.
Bebek masajının kuralları var mıdır? Profesyonel yardım şart mıdır?
Masajı, bebek masajı ve pediatrik masaj olarak ikiye ayırabiliriz.
Bebek masajını yeni doğan her çocuğa uygulayabilirsiniz, hiçbir zararı yoktur. Genel kuralları olmamakla beraber bebek ağladığında onu zorlamamanız, masajı baştan aşağı bitirmeye çalışmamanız gerekir. Anne veya babanın masajı yapıyor olması bebek ve ebeveynler için daha tercih edilir. Sevdiği bir müzik eşliğinde ve cildi hassas olduğu için herhangi bir yağ kullanarak uygulamanız bebeğin uyumunu kolaylaştırır. Masaj aynı zamanda bir iletişim metodu olduğu için bebekle iletişimde olacağınız pozisyonda olması da bu durumu kolaylaştıracaktır. Yatması şart değildir otururken, babasının kucağında, yüz üstü de yapabilirsiniz; bu tamamen bebeğin konforu ve sizinle iletişimine bağlıdır. Masaj yaparken dokunduğunuz bölgeyi bebeğin görmesi; görme ile vücut parçası arasında da bir farkındalık sağlar, vücudunu daha iyi hissetmesine katkıda bulunmuş olursunuz. Vereceğiniz basınç miktarı yine size ve bebeğe bağlıdır; bazı bölgelerde daha uyarıcı bazı bölgelerde daha yumuşak geçişler kullanabilirsiniz.
Pediatrik masaj; profesyonel bir destek yönlendirmesiyle yapılacağı ve terapötik amaçla kullanılacağı için bir sonraki yazımda bu konuya ayrıntılı değineceğim.
Hem bebeğinizle kaliteli vakit geçirebileceğiniz, hem onun sevdiği hem gelişimine katkıda bulunduğunuz, güvenle uygulanan; zararsız-faydalı ve ücretsiz olan bu yöntemi tüm ailelerimize öneriyoruz.
Zeynep GÜNER, Fizyoterapist (Fizyoterapistinizle ilgili detaylı bilgi almak için lütfen tıklayınız.)
KAYNAKÇA
-
İnal S, Yıldız S. Sağlıklı Term Bebeklerde Düzenli Bebek Masajının Büyüme ve Mental-Motor Gelişime Etkisi, Florence Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2005.
-
Gürol A. Bebek Masajının Anne Bebek Bağlanması ve Emzirme Başarısına Etkisi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, 2010.
