“Belim ağrıyor karın kaslarım zayıf.”
“Dik duramıyorum sırt kaslarım zayıf.”
“Boynum ağrıyor boyun kaslarım zayıf.” …
Ya da gerçekten öyle mi acaba?
Öncelikle kas zayıflığı, kaslarda güç üretiminin azalmasıdır. Patolojik açıdan değerlendirecek olursak hem kendinizde net olarak fark edebileceğiniz hem de dışarıdan bakıldığında, hareketlerde belirgin olarak görülebilen bir durumdur. Sandalyeden kalkarken, saçınızı tararken, yüksek bir rafa bir eşya koymaya çalışırken zorlanmak ya da bir şeyleri düşürmek şeklinde gözlemlenebilir. Yüz kaslarında ise salyanın akması, göz kapağının düşmesi ya da gülümsemede zorlanmak kas zayıflığı göstergesidir.
Yani herhangi bir kasta “normalin altında” bir kas zayıflığı varsa, o kasın sorumlu olduğu hareketlerde gözle görülür bir aksama olur. Nörolojik hastalık geçiren kişilerde -felç ya da MS gibi- bu hareket paternlerini görebilirsiniz.
Bunun dışında aşırı yorgun, uykulu hatta depresif ve “güçsüz” hissetmek ise gerçek kas zayıflığı ile karıştırılabilecek durumlardır.
Diğer taraftan kas zayıflığı ile ağrı arasında direkt bir ilişki bulunmaz. Zayıf bir kas ağrı yapmaz. Zayıf bir kas ancak sizi belli aktiviteleri yapmaktan alıkoyabilir; 50 kilo un çuvalı kaldırmak, 20 km bisiklet sürmek, 5 km koşmak gibi. Ancak, eğer günlük hayat aktivitelerinizi sürdürebiliyorsanız; sabah yataktan kalkmak, banyo yapıp hazırlanmak, işe gidip çalışmak, akşam alışverişinizi yapıp birkaç poşetle eve dönmek, yemek hazırlamak ve yatıp uyumak gibi; bu koşullar altında sizin için patolojik bir kas zayıflığından bahsedemeyiz.
Peki o zaman gün içinde başlayıp akşama doğru iyice artan ve dinlendiğinizde geçen boyun, sırt ve belinizdeki ağrılar neden oluyor?
Tabii ki ağrınızın gerçekten neden olduğunu anlamak için önce bir profesyonele danışmalısınız. Eğer yapılan tetkiklerde somut bir sebep bulunamadıysa şimdi oradan koşarak uzaklaşabilirsiniz çünkü yüksek ihtimalle duyacağınız; “kaslarınız zayıf güçlendirmeniz gerek” ki bu eski ve yanlış bir bilgi.
Aslında olan şey ise kasların çalışma zamanlamasında gerçekleşen aksaklık. Hareketler beynimizde bütün olarak kayıtlıdır. Siz sadece rafa uzanmayı düşünürsünüz ve uzandığınızda beyninizdeki hareket kaydı, gövde ve koldaki kasların belli bir sırada kasılıp gevşeyerek bu hareketin otomatik olarak ortaya çıkmasını sağlar. Normal şartlar altında sistemin gözettiği şey, en az enerji harcayarak ve bedende en az yükle bir işi gerçekleştirmektir.
Bunu sağlamak için ileri ve geri besleme mekanizmalarını kullanır. Bedenden ve diğer duyu organlarından (göz, kulak) toplanan bilgiye ve geçmiş tecrübelerine dayanarak ne zaman hangi hareket paternini kullanmak gerektiğine karar verir. Optimal durumda kaslar merkezden uca doğru bir aktivasyon gösterirler. Yani önce gövdede ve en derinde olan küçük kaslardan başlayarak gerekli derecede kasılma uzuvlara ve yüzeye doğru yayılır.
Ancak farklı sebeplerden ötürü kasların çalışma sıralaması bozulabilir.
- Düşme, çarpma, kaza gibi direkt travma
- Az hareket etmek
- Aşırı hareket etmek
- Bebeklikte normal gelişim evrelerini geçirmemiş olmak (emeklemeden yürümek, yüzüstü vakit geçirmemek vb.)
- Özellikle ağrının, o bölgedeki kasların çalışma mekanizmasını değiştirdiği, çalışmalarla gösterilmiştir.
Bu sıralama bozulduğunda yani merkezdeki pozisyonlamadan sorumlu kaslar geç kaldığında yük daha çok bel, sırt, boyun ya da uzuvlardaki hareket kaslarına ve eklemlere binmeye başlar ve yorulan kaslar zayıf oldukları için değil ama fazladan yük altında oldukları için önce hassaslaşır sonra ağrımaya başlar. Daha uzun süreçte eklemlerde yıpranmalar meydana gelebilir. Bu aksaklık tüm bedeni etkileyecek şekilde merkezden olabileceği gibi sadece bir eklemi etkileyecek şekilde lokal de olabilir.
Bu durumda ağrıyan kasları güçlendirmeye çalışmak ancak üzerlerindeki zaten fazla olan yüke biraz daha fazla yük eklemek olacaktır. Kasların kuvvetindeki artış, taşıma kapasitesini arttıracağından durumu maskeleyebilir. O zaman şu iki senaryodan biriyle karşılaşabilirsiniz;
- Spor yaptığımda iyiyim ama bırakınca ağrılarım başlıyor.
- Spora başladım sakatlandım, bırakınca geçiyor geri dönünce tekrar oluyor.
Kasların çalışma zamanlamasını değiştirmek için kuvvetlendirmeden farklı bir egzersiz yaklaşımı gerekir. Daha çok beden farkındalığı ve nefese odaklanarak kolaylıkla yapılan çalışmalar, sinir sistemine yeniden optimal hareket paternlerini hatırlatmak için etkilidir. Ayrıca bu çalışmaların ağrı kesici etkilerini de anında hissedebilirsiniz.
Size en uygun çalışmaları öğrenmek için fizyoterapistiniz yanınızda.
KAYNAKLAR
-
Raabe ME, Chaudhari AMW. Biomechanical consequences of running with deep core muscle weakness, J Biomech, 2018.
-
Hodges PW, Richardson CA. Altered trunk muscle recruitment in people with low back pain with upper limb movement at different speeds, Arch Phys Med Rehabil, 1999.
